Peyami Safa\u2019n\u0131n edebiyat, \u015fiir ve sanatla alakal\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okudunuz mu bilmiyorum. Peyami Safa\u2019n\u0131n \u201cSanat Edebiyat Tenkit\u201d kitab\u0131 edebiyat\u0131n g\u00fcd\u00fckle\u015fmesi; verimlili\u011finin ve kalitesinin d\u00fc\u015fmesiyle alakal\u0131 hakl\u0131 \u015fikayetlerle doludur.\u00a0<\/span><\/p>\n \u201cYar\u0131m as\u0131rdan beri T\u00fcrkiye\u2019de edebiyat a\u00e7t\u0131r. Fakat ben muhitimdeki m\u00fc\u015fahedelerim ve nefsimdeki tecr\u00fcbelerimle, edebi k\u0131s\u0131rl\u0131k ve do\u011furganl\u0131\u011f\u0131n iktisadi sebeplerle izah olunamayaca\u011f\u0131 neticesine varm\u0131\u015f gibiyim.\u201d (Sf,79)<\/p>\n Yani Peyami Safa \u201ckarn\u0131m\u0131z tok s\u0131rt\u0131m\u0131z pek olsayd\u0131 edebiyatla daha fazla me\u015fgul olurdum\u201d bahanelerini kabul etmiyor. Kitab\u0131n daha sonraki sayfalar\u0131nda edebiyat\u0131m\u0131zdaki verimsizli\u011finin d\u00fcnyada tan\u0131nmamas\u0131n\u0131n ve olmas\u0131 gerekeni ortaya koymak bak\u0131m\u0131ndan ifade edilen d\u00fc\u015f\u00fcnceler de dikkate de\u011ferdir:<\/p>\n \u201cNe metafizik ne felsefi ne de sosyal bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, bir insan anlay\u0131\u015f\u0131 getirmeyen muas\u0131r edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n beynelmilel (d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda) s\u00f6z aleminde s\u00f6yleyebilece\u011fi hi\u00e7bir hususi (\u00f6zel) fikri yoktur. Bunun i\u00e7in beynelmilel olamad\u0131.\u201d(Sf, 80) Asl\u0131nda bu tespit daha \u00f6nce Peyami Safa\u2019n\u0131n yak\u0131n arkada\u015f\u0131 Burhan Toprak taraf\u0131ndan \u201cT\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n meselesi yoktur\u201d diye yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n Bir g\u00fcn baz\u0131 talebeler, Peyami Safa\u2019ya \u201cBu edebiyat de\u011fil fiziktir; i\u015fkembe i k\u00fcbra ilmi de\u011fildir, \u00e7al\u0131\u015fmadan olmaz\u201d diye ba\u011f\u0131ran bir fen hocas\u0131ndan \u015fik\u00e2yet ederek bahsederler. Onun gazete s\u00fctununda verdi\u011fi cevap da \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n \u201cEdebiyat kendine g\u00f6re riyaziye oldu\u011funu ve pi\u015firilmi\u015f ulvi ihtiraslarla kayna\u015farak incelmi\u015f bir hendese(matematik) ruhundan do\u011fdu\u011funu edebiyat\u00e7\u0131lar g\u00f6stermeye muvaffak olmad\u0131k\u00e7a, fizik hocalar\u0131 onu i\u015fkembe -i k\u00fcbra ifrazat\u0131 halinde g\u00f6rmeye, bulu\u011fa ermemi\u015f \u00e7ocuklar da g\u00f6n\u00fcl \u015fiirlerini toplayan kitaplar \u00e7\u0131karmaya devam edecektir.\u201d (Sf,84)<\/b><\/p>\n Edebiyat\u0131m\u0131zdaki sorun bilgi, felsefenin ve dinin imkanlar\u0131yla k\u00e2inata ve insana iyi bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve yorum geli\u015ftirememesidir.\u00a0 <\/span>\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00a0 <\/span>Peyami Sefa\u2019ya g\u00f6re edebiyat\u0131m\u0131z tefekk\u00fcr\u00fcn\u00fc ve manev\u00ee dinamiklerini kaybetmi\u015ftir:<\/p>\n \u201cBizim edebiyat\u0131m\u0131z mistik nefesini kaybettikten sonra yaln\u0131z kad\u0131n ve vatan a\u015fk\u0131 i\u00e7inde kald\u0131.\u201d(Sf, 86) Solan, p\u00f6rs\u00fcyen ve manevi dinamiklerini kaybeden edebiyat\u0131m\u0131za \u00f6rnek olsun diye a\u015fa\u011f\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131m m\u0131sralar\u0131 incelerken Peyami\u2019nin bize ne s\u00f6ylemek istedi\u011fini daha iyi anlam\u0131\u015f oluruz:<\/p>\n \u201cNe atom bombas\u0131<\/p>\n Ne Londra Konferans\u0131<\/p>\n Bir elinde c\u0131mb\u0131z<\/p>\n Bir elinde ayna;<\/p>\n Umurunda m\u0131 d\u00fcnya!\u201d (Orhan Veli) Halbuki Ahmet Kabakl\u0131\u2019n\u0131n Orhan Veli hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeye g\u00f6re eski \u015fiirle mukayese edildi\u011finde daha seviyeli olarak buldu\u011funu s\u00f6yler:<\/p>\n \u201cOrhan Veli, \u015fiirde dile b\u00fcy\u00fck de\u011fer veriyor. Onca: \u201c\u015eiirin b\u00fct\u00fcn meselesi deyi\u015ftedir. Fakat kelimeleri kullan\u0131rken onlar\u0131n illa da g\u00fczel olmas\u0131na bakmamal\u0131 ve \u201c\u015fairane\u201d telakkisinden kurtulmal\u0131d\u0131r. Eski \u015fiir \u2018\u015fairaneye\u2019 saplanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (T\u00fcrk Edebiyat\u0131, 4. cild, 41)<\/p>\n \u015eiir sadece bir \u201cdeyi\u015f\u201dmidir? Veya \u201c\u015fairanelik\u201dten mi ibarettir? B\u00fct\u00fcn bir kadim \u015fiiri \u015fairanelikle de\u011ferlendirmek bir a\u011faca bak\u0131p da onu kabuktan ve yapraklardan ibaret kabul etmek kadar s\u0131\u011f bir bak\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n Bana g\u00f6re de \u00dcstad\u0131m Kabakl\u0131 beni mazur g\u00f6rs\u00fcn; Orhan Veli\u2019nin \u015fiirleri de ba\u015fka bir \u015fairanelik havas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, o kadar!<\/p>\n Asl\u0131nda Orhan Veli\u2019nin yazd\u0131klar\u0131n\u0131n \u015fiir oldu\u011funda \u015f\u00fcphe yoktur. Onun yazd\u0131klar\u0131n\u0131 hafif de bulsak, kafiyeden ve vezin kayg\u0131s\u0131ndan uzak bulsak da bunlar\u0131n \u015fiir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edemeyiz. Her \u015fairin kendine g\u00f6re bir \u015fiir anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Ahmet Ha\u015fim \u015fiir hakk\u0131nda ne demi\u015f, Peyami ne demi\u015f, Yahya Kemal \u015fiir i\u00e7in ne demi\u015f? Hatta istiklal mar\u015f\u0131 \u015fairi Mehmet Akif, \u015fiiri tarif ve anlam\u0131 ad\u0131na neler s\u00f6ylemi\u015f? B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 burada tek tek ele alacak durumda de\u011filim. B\u00fct\u00fcn bu \u015fairler benim \u00fcstad\u0131md\u0131r. Ve onlar\u0131n \u015fiir ad\u0131na, edebiyat ad\u0131na s\u00f6ylediklerinin hemen hepsini \u00e7eli\u015fkileriyle beraber kabul ederim.<\/p>\n Fakat edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n ve \u015fiirimizin k\u0131s\u0131rla\u015fmas\u0131 ve edebiyat alan\u0131n\u0131n gittik\u00e7e daralmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemeyiz. Edebiyat\u0131m\u0131z neden bu hale geldi. Ve bu hususta Peya\u2019minin tespitlerine kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u00a0<\/span><\/p>\n Evet, edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n mistik nefesini yitirerek kendi \u00f6z meselesini ve davas\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olmas\u0131n\u0131 m\u00fchimsemeliyiz.\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n Derdi davas\u0131 ve mistik nefesi olmayanlar\u0131n elinde edebiyat ve \u015fiir toplum ve cemiyet ruhuna nas\u0131l bir katk\u0131 sa\u011flayabilir bilmiyorum.<\/b><\/p>\n Edebiyat\u0131n bir davas\u0131 olmal\u0131 m\u0131? Edebi \u00fcr\u00fcnlerin verilmesine sebep olan Do\u011fudaki ve Bat\u0131daki ak\u0131mlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce evet olmal\u0131 diyorum.<\/b><\/p>\n Neden konu\u015fuyorum? Neden yaz\u0131yorum? En k\u00fc\u00e7\u00fck ve basit konu\u015fmalarda bile bu soruyu fark\u0131nda olmadan kendimize sorar\u0131z.\u00a0<\/span><\/p>\n Koskocaman bir roman\u0131 okuyup bitirdi\u011finizde insan\u0131n g\u00f6nl\u00fcnde, kalbinde, akl\u0131nda vesaire duygular\u0131nda bir \u015feyler kalmal\u0131 de\u011fil mi?<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fi koruyarak gelece\u011fe a\u00e7\u0131l\u0131m yapan \u00fcstadlara, \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 var.\u00a0<\/span><\/p>\n \u201cDert s\u00f6yletir\u201d derler. Bu edebiyat i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Dert \u015fiir s\u00f6yletir, roman s\u00f6yletir, hik\u00e2yelerle s\u00f6yletir. Dert asl\u0131nda edebiyat\u0131n da \u015fiirin de hamurudur, mayas\u0131d\u0131r. \u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" H\u00dcSEY\u0130N ODABA\u015eIj Peyami Safa\u2019n\u0131n edebiyat, \u015fiir ve sanatla alakal\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okudunuz mu bilmiyorum. Peyami Safa\u2019n\u0131n \u201cSanat Edebiyat Tenkit\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2059,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[127],"tags":[],"yoast_head":"\n