{"id":1349,"date":"2020-07-27T23:22:08","date_gmt":"2020-07-27T23:22:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349"},"modified":"2020-07-27T23:22:10","modified_gmt":"2020-07-27T23:22:10","slug":"hayvan-ciftlikleri-ve-diktatorluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349","title":{"rendered":"Hayvan \u00c7iftlikleri ve Diktat\u00f6rl\u00fck"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"has-text-align-right\">\u00a0H\u00fcseyin \u00a0 Odaba\u015f\u0131<\/h3>\n\n\n\n<p>Hayvan \u00c7iftli\u011fi\u201d kitab\u0131, diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn reddiyesi, tenkidi ve roman \u015fekline girmi\u015f kriti\u011fidir. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Machiavellin \u201cH\u00fck\u00fcmdar\u201d eserinde anlat\u0131lanlar\u0131n antitezidir. \u0130kisi ayn\u0131 \u015feyden bahseder. Biri diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc tavsiye etmi\u015f, di\u011feri tenkit ve terdit. Ger\u00e7i Cemil Meri\u00e7\u2019e g\u00f6re Machiavell de bir nebze masumdur. Zaten herkesin pratikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 diktay\u0131, objektif olarak anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Zaman\u0131n \u015fartlar\u0131na g\u00f6re, iktidar ve muktedir olmak i\u00e7in ac\u0131mas\u0131z ve sinsi olmak gerekmektedir; fakat ne olursa olsun Orwell, \u201cH\u00fck\u00fcmdar\u201dla tersine \u00e7evrilen hakik\u00e2tleri, bir takla daha att\u0131rarak, yerli yerine koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00dcstelik \u201cH\u00fck\u00fcmdar\u201d, Orwell\u2019in s\u00f6ylemlerinden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, \u201cHayvan \u00c7iftli\u011fi\u201dnde isim vermeden tenkit etti\u011fi Stalin\u2019in el kitab\u0131d\u0131r. Neticede Orwell\u2019in \u201cHayvan \u00c7iftli\u011fi\u201d kitab\u0131nda tenkit etti\u011fi diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, Machiavell \u201cH\u00fck\u00fcmdar\u201d\u0131nda prenslere (idarecilere) tavsiye eder. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Bu kitab\u0131n ilgi alanlar\u0131 nerelerdir? Her idare eden ve edilen, aile, cemaat, cemiyet, fabrika okul, belediye velh\u00e2s\u0131l h\u00fck\u00fcmetler bu kitab\u0131n muhatab\u0131d\u0131r. Belki<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Orwell \u201cHayvan \u00c7iftli\u011fi\u201d kitab\u0131n\u0131 kom\u00fcnizm Rusya\u2019s\u0131n\u0131 tenkit etmek i\u00e7in yazm\u0131\u015f olabilir; fakat romanda kullan\u0131lan \u00fcslup her idareye her y\u00f6netime k\u00fc\u00e7\u00fck olsun b\u00fcy\u00fck olsun hitap eder. Orwell\u2019in tenkidini yapt\u0131\u011f\u0131 diktat\u00f6rl\u00fck, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz cemiyetlerde, cemaatlerde hatta belediye idarelerinde de ya\u015fanabilir, kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir. Zalimlerin ayak oyunlar\u0131na gelmemek ve onlar\u0131n zulmederken kulland\u0131klar\u0131 metotlar\u0131 \u015fak diye tan\u0131yabilmek i\u00e7in bu t\u00fcr eserleri \u00f6z\u00fcmseyerek bilin\u00e7lenmeliyiz.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Hi\u00e7 bir topluma diktat\u00f6rl\u00fck havadan gelmez. Diktat\u00f6rl\u00fck \u00f6nce ta\u015f ta\u015f d\u00f6\u015fenir. Hakl\u0131ya hakk\u0131n\u0131 vermemekle fitili ate\u015f al\u0131r. Memurlar ise zulm\u00fcn ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131, garsonu ve dahi ihtil\u00e2lin el bombas\u0131d\u0131r. Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda adaletin olmad\u0131\u011f\u0131 yerler \u00e7ok ge\u00e7meden havaya u\u00e7ar. \u201c\u00c7ok ge\u00e7meden\u201d il\u00e2h\u00ee m\u00fchletin ad\u0131d\u0131r. \u201cBiri yer, biri bakar, k\u0131yamet ondan kopar\u201d ya! Romana g\u00f6re, i\u015f\u00e7ilerin hayvanlar\u0131 a\u00e7 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmeyen \u00e7iftlik sahibi sarho\u015f Janson\u2019un gafleti de eklenince, h\u00e2k arama i\u00e7erikli isyan, dev bir ad\u0131m daha atar. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>\u0130htil\u00e2l i\u00e7in daha m\u00fchim unsur vard\u0131r; rahats\u0131zl\u0131k&#8230;<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>\u0130ngiltere\u2019nin bu \u00e7iftli\u011finde ya\u015fayan hayvanlar, insanlardan ve yapt\u0131klar\u0131ndan rahats\u0131zd\u0131r. De\u011fi\u015fim bu rahats\u0131zl\u0131kla ba\u015flayacakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc talihini de\u011fi\u015ftirecek olanlar\u0131n, \u00f6nce talihinden rahats\u0131z olmalar\u0131 gerekir. Rahat\u0131 yerinde, memnun ve m\u00fcreffeh olanlar neyi, ni\u00e7in de\u011fi\u015ftirsin ki? Onlar i\u00e7in de\u011fi\u015fim felaketin di\u011fer ad\u0131d\u0131r. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>En nihayet, el birli\u011fi ile dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisinde hareket eden hayvanlar, taarruz ettikleri insanlar\u0131 \u00e7iftlikten temizleyerek y\u00f6netimi ele ge\u00e7irirler.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Diktat\u00f6rl\u00fck \u00f6nce s\u00fbret-i haktan gelir. Toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderecek bir s\u00fcr\u00fc hay\u0131rl\u0131 ve parlak i\u015fler yapar. Kredi kazan\u0131r, toplumun sevgilisi olur. Zamanla tedbiri elden b\u0131rakan halk da teslim olmakta bir beis g\u00f6rmez. Mesela yollar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 veya vatandan d\u00fc\u015fman\u0131n kovulmas\u0131 itibar \u00fcst\u00fcne itibar, kredi \u00fcst\u00fcne kredi sa\u011flar. Tam da \u201ca\u015fk\u0131n g\u00f6z\u00fc k\u00f6rd\u00fcr\u201d denilen noktaya veya k\u0131vama erer toplum. Sevdiklerimizin ay\u0131plar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeme e\u011filimi vard\u0131r ya hani! Bu durum, sevdi\u011fimiz idarecilerimizin hatal\u0131 ve ay\u0131pl\u0131 hallerinin g\u00f6z\u00fcm\u00fcze g\u00f6r\u00fcnmesine ve h\u00e2liyle yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131n<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>frenlenmesine m\u00e2ni olur. Hele tevil hele tefsirlerimiz!&#8230; Diktat\u00f6rl\u00fck, meydana gelen \u015ferleri bile, hayra tevil ve tefsir eden ortamlarda ya\u015fam alan\u0131 bulur. \u201cB\u00f6yle bir hatay\u0131, yanl\u0131\u015f\u0131 yapt\u0131klar\u0131na g\u00f6re bir bildikleri vard\u0131r muhakkak.\u201d diyerek, zalimin mazlumu inletmesi kulaklarda ney etkisi yapar.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Dikta nerde ba\u015flar? Daha do\u011frusu kendini g\u00f6sterir, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelir? Dikta, halk\u0131n g\u00e2fil\u00e2ne teslimiyet<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>g\u00f6stermesi sonucunda g\u00fcc\u00fcne g\u00fc\u00e7 katan idarecilerin itibar ve iktid\u00e2r\u0131, kanunlarla ayn\u0131 seviyeye geldi\u011finde ba\u015flar; art\u0131k s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131lm\u0131\u015f e\u015fik ge\u00e7ilmi\u015f demektir. Nur topu gibi zorbal\u0131k kuca\u011f\u0131m\u0131zdad\u0131r. Derken anayasan\u0131n kanunlar\u0131 \u201cKanun benim\u201de d\u00f6ner veya \u201cHayvan \u00c7iftli\u011fi\u201dnin samanl\u0131k duvar\u0131na anayasa diye yazd\u0131klar\u0131 \u201cYedi Emir\u201din her maddesini, zamanla koca sineklerin \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131n\u0131 deldikleri gibi, idareci domuzlar delip ge\u00e7erler. Hukuk ve kanun engeli ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>idare edilenleri, idare eden g\u00fc\u00e7 sahiplerine kar\u015f\u0131 koruyacak kalkan, yok edilmi\u015f demektir. Bu durum, nerede duraca\u011f\u0131 belli olmayan b\u00fcy\u00fck bir zul\u00fcm ate\u015finin tutu\u015fturulmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Ve sonra; kendi kendini yiyerek kuvveti azalan zul\u00fcm ate\u015fi, mum tahtaya dayanana kadar devam edecektir.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0H\u00fcseyin \u00a0 Odaba\u015f\u0131 Hayvan \u00c7iftli\u011fi\u201d kitab\u0131, diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn reddiyesi, tenkidi ve roman \u015fekline girmi\u015f kriti\u011fidir. \u00a0 Machiavellin \u201cH\u00fck\u00fcmdar\u201d eserinde<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1323,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Hayvan \u00c7iftlikleri ve Diktat\u00f6rl\u00fck - SES MAGAZINE<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hayvan \u00c7iftlikleri ve Diktat\u00f6rl\u00fck - SES MAGAZINE\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0H\u00fcseyin \u00a0 Odaba\u015f\u0131 Hayvan \u00c7iftli\u011fi\u201d kitab\u0131, diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn reddiyesi, tenkidi ve roman \u015fekline girmi\u015f kriti\u011fidir. \u00a0 Machiavellin \u201cH\u00fck\u00fcmdar\u201d eserinde\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SES MAGAZINE\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/serifkanada\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-27T23:22:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-27T23:22:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/613kZ0wdBqL._AC_SX522_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"322\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/613kZ0wdBqL._AC_SX522_.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/serifcanada1\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/\",\"name\":\"SES MAGAZINE\",\"description\":\"Literature \\u00b7 Analysis \\u00b7 Thought\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349#primaryimage\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"url\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/613kZ0wdBqL._AC_SX522_.jpg\",\"width\":322,\"height\":400},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349#webpage\",\"url\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349\",\"name\":\"Hayvan \\u00c7iftlikleri ve Diktat\\u00f6rl\\u00fck - SES MAGAZINE\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2020-07-27T23:22:08+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-27T23:22:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/#\/schema\/person\/3c516e766267a63b4e8d607fa5496f02\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/?p=1349\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/#\/schema\/person\/3c516e766267a63b4e8d607fa5496f02\",\"name\":\"\\u015eerif Ayd\\u0131n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2527d3cadd34557e6b4a3479d29c21d4?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"\\u015eerif Ayd\\u0131n\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/sesdergisi.ca\",\"https:\/\/www.facebook.com\/serifkanada\",\"https:\/\/www.instagram.com\/serifcanada\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/serif-aydin-16a0b31a4\",\"https:\/\/twitter.com\/https:\/\/twitter.com\/serifcanada1\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1349"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1349"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1350,"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1349\/revisions\/1350"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sesdergisi.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}